gea logo

Logo Twitter  [home]   [laatste Gea-nummers]   [selectie Gea-artikelen]   [losse nummers bestellen]   [donateur worden]  

Cover Gea december 2011 © White Island Tours

Decembernummer 2011
vol. 44 nr. 4

  • De mariene vulkaan White Island (Nieuw-Zeeland): van zwavelwinning naar toerisme
  • Zwavel: vulkanisch en biogeen
  • Het stenen vlot: plaatbewegingen van het Iberisch Schiereiland
  • Caribisch Nederland: Bonaire, een eiland met een bewogen geschiedenis
  • Precambrische gesteenten in Rogaland, ZW-Noorwegen. Excursie van Werkgroep Optische Petrologie I naar enkele magmatische en metamorfe voorkomens
  • Zwerfsteneneiland Maarn valt in de prijzen
  • En verder: boekbespreking en leestips
Cover: Fumarole op het vulkaaneiland White Island © White Island Tours





White Island vanuit de lucht in NNW richting © White Island Tours

De mariene vulkaan White Island (Nieuw-Zeeland):
van zwavelwinning naar toerisme
Annemieke van Roekel

Op anderhalf uur varen vanaf de havenstad Whakatane, aan de oostkust van het Noordereiland, ligt de meest actieve vulkaan van Nieuw-Zeeland: White Island. Het eiland is de top van een mariene vulkaan die het noordoostelijk deel van de Taupo Volcanic Zone markeert. Deze vulkanische zone op het Noordereiland staat bekend om zijn vele geothermale verschijnselen. Vanaf White Island in noordoostelijke richting strekt zich de Kermadec Ridge uit.
Foto: White island vanuit de lucht in NNW richting © White Island Tours
Lees verder >>



Zwavelstroom op White Island © White Island Tours

Zwavel: vulkanisch en biogeen
Wilfred Moorer

Vulkanisch zwavel wordt gevormd door waterstofsulfide dat als stinkend gas uit de hete ondergrond naar boven stroomt en snel aan de lucht wordt geoxideerd tot zwavel (en waterdamp). Nabij de fumarolen slaan dan pure zwavelkristallen neer. Bij voortgaande oxidatie in een vochtig milieu ontstaat zwavelzuur. Zwavel wordt ook biogeen gevormd in ondiepe mariene bekkens met afzettingen van steenzout (NaCl) en sulfaten zoals gips of anhydriet.
Foto: Zwavelstroom op White Island © White Island Tours
Lees verder >>



Carboneras-breuk © Sinead Fenton

Het stenen vlot: plaatbewegingen van het Iberisch Schiereiland
Bernd Andeweg

In Het stenen vlot van de Portugese schrijver José Saramago breekt het Iberische Schiereiland los van Europa. Onzinnig? Ja. Toch zijn Spanje en Portugal wel degelijk een ‘stenen vlot’ geweest in het geologische verleden. Iberia is een interessante plek om te bestuderen hoe plaatbewegingen dit microcontinent vormgaven en nog steeds nu en dan opschudden, getuige de laatste schokken op 11 mei 2011.
Foto: Carboneras-breuk © Sinead Fenton
Lees verder >>



Tonaliet op Aruba © Jan van den Koppel

Caribisch Nederland: Bonaire, eiland met een bewogen geologische geschiedenis
Jan van den Koppel

Bonaire is een divers paradise. Maar de geologie is minstens zo interessant. In dit artikel wordt de plaattektonische oorsprong van het eiland beschreven. De oudste vulkanische gesteenten bestaan uit andesitische en (rhyo-) dacitische afzettingen uit het Krijt. De oudste kalksteenformatie op Bonaire stamt uit het Eoceen; net als Aruba en Curaçao is Bonaire volledig omgeven door kalksteenterrassen uit het Kwartair.
Foto: Tonaliet op Aruba © Jan van den Koppel
Lees verder >>



 Uitzicht vanaf de Preikestolen op het Lysefjord © Jan Langendoen

Precambrische gesteenten in Rogaland, ZW-Noorwegen. Excursie van Werkgroep Optische Petrologie I naar enkele magmatische en metamorfe voorkomens
Jan Langendoen en Jack Lanting

De GEA-Werkgroep Optische Petrologie I heeft zich de afgelopen jaren intensief beziggehouden met de Precambrische gesteenten van Rogaland (omgeving van Egersund) ten zuidoosten van Stavanger. De verschillende formaties zijn onder de loep genomen: een magmatisch complex en de metamorfe omhulling in Zuidwest-Noorwegen. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in een excursie naar het gebied in juni 2010.
Foto: Uitzicht vanaf de Preikestolen op het Lysefjord © Jan Langendoen
Lees verder >>



Zwerfsteneneiland Maarn © BOHOteam

Zwerfsteneneiland Maarn valt in de prijzen
Wim Hoogendoorn

In september heeft de Stichting Vrienden van het Zwerfsteneneiland de Beelaerts van Blokland Prijs 2011 ontvangen voor haar educatieve project Binnenstebuiten. In 1999 werd het zwerfsteneneiland in de Zanderij bij Maarn aangelegd en tot aardkundig monument benoemd. Sindsdien zijn hier door vrijwilligers 400 rondleidingen gegeven. Een extra reden om nog eens stil te staan bij het Zwerfsteneneiland Maarn.
Foto: Zwerfsteneneiland Maarn © BOHOteam
Lees verder >>



En verder: boekbespreking en leestips
  • 600 miljoen jaar leven in Europa. Een reis langs de mooiste fossielenvindplaatsen. Veen Magazines 2011
  • Geïllustreerde Fossielen Encyclopedie. Uitgeverij Rebo (tip)
  • Paleontologie van de Ongewervelden. GEA-uitgave (tip)

© Stichting Geologische Aktiviteiten 2011. Niets van deze website mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van druk, microfilm, fotokopie, plaatsing van teksten en/of afbeeldingen op andere websites of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het bestuur/de redactie.
Laatste wijziging: 27 april 2012

[mail de redactie] [webmaster]