gea logo

Logo Twitter  [home]   [laatste Gea-nummers]   [selectie Gea-artikelen]   [losse nummers bestellen]   [donateur worden]  

Cover Gea september 2011 © Gerard van der Veldt

September 2011
vol. 44 nr. 3

  • Barium en bariummineralen
  • Spaans-Baskische kust is een open boek voor geologen
  • Een geologische tijdschaal voor West-Europa
  • De meteorietcollectie van het Natuurhistorisch Museum in Wenen
  • De eerste 10 miljoen jaar van het zonnestelsel: Accretie en differentiatie van planetesimalen
  • Interview met José Joordens: Een duik in de wieg der mensheid
  • De mineralen krotiet en dmitryivanoviet: ouder dan de aarde
  • Hackmaniet: een bijzondere vorm van sodaliet
  • En verder: boekbesprekingen
Cover: Barietkristal © Gerard van der Veldt




Het barietmineraal witheriet © Gerard van der Veldt

Barium en bariummineralen
Wilfred Moorer

Iedereen heeft dagelijks met het mineraal bariet te maken. Het is de belangrijkste leverancier van zware boorvloeistoffen waarmee aardolie wordt opgepompt. Ook wordt uit bariet het metaal barium gewonnen dat, in kleine maar belangrijke hoeveelheden, in de elektroden van bougies wordt verwerkt. Dus iedere keer dat je in de auto stapt, komt er barium aan te pas.
Foto: Gerard van der Veldt
Lees verder >>



Kustkliffen bij Zumaia in westelijke richting © Jon Paul Llordes

Spaans-Baskische kust is een open boek voor geologen. Golden spikes illustreren de geologische tijdschaal
Annemieke van Roekel

Langs de Baskische kust liggen indrukwekkende gesteenteseries die een boekje open doen over de tijd dat het Iberisch Schiereiland nog onafhankelijk bewoog ten opzichte van het Europese continent. Langs de tientallen kilometers lange kustlijn staan diepzeesedimenten uit Krijt en Paleoceen in een vrijwel loodrechte positie, zodat een prachtig lijnenspel zichtbaar wordt.
Foto: Jon Paul Llordes
Lees verder >>



Golden spike © Annemieke van Roekel

Een geologische tijdschaal voor West-Europa
Joke Stemvers

In juli 2011 is een nieuwe versie van de International Stratigraphic Chart verschenen: GTS2010. Deze versie volgt de GTS2004 op, waarin veel secties buiten Europa gekozen werden omdat zij beter aan de gestelde eisen bleken te beantwoorden. In dit artikel worden de verschillen tussen de GTS2010 en GTS2004 nader toegelicht.
Foto: Annemieke van Roekel
Lees verder >>



Kamil-krater © Siena Universiteit

De meteorietcollectie van het Natuurhistorisch Museum in Wenen
Bewerkt door Aukjen Nauta

Het Natuurhistorisch Museum in Wenen bezit de grootste collectie meteorieten ter wereld. Hier zijn ongeveer 5100 exemplaren te bewonderen, afkomstig van meer dan duizend verschillende vindplaatsen. De collectie stamt uit 1748, toen Keizer Franz I Stephan (1708-1765) de natuurhistorische collectie van de Florentijnse edelman Johann von Baillou kocht.
Foto: Siena Universiteit
Lees verder >>



Solar nebula © Nasa

De eerste 10 miljoen jaar van het zonnestelsel:
Accretie en differentiatie van planetesimalen
Thomas Kruijer

De eerste 10 miljoen jaar van ons 4,56 miljard jaar oude zonnestelsel was veruit de meest dynamische periode. Gas uit de zonnenevel condenseerde tot vaste stofdeeltjes. Uit de samengeklonterde vaste deeltjes werden de eerste planeetachtige lichamen gevormd. De overgang van kleine stof-agglomeraten naar zgn. 'planetesimalen' wordt door astrofysici het minst goed begrepen.
Foto: Nasa
Lees verder >>



Veldwerk in het Turkana Bekken © José Joordens

Interview met José Joordens:
Een duik in de wieg der mensheid
Annemieke van Roekel

Uit een klimaatreconstructie van het Oost-Afrikaanse Turkana Bekken blijkt dat de Homo erectus in een waterrijk gebied moet hebben geleefd. Dat geldt ook voor de leefomgeving van de eerste Homo erectus die Eugène Dubois op Java vond. Biologe José Joordens denkt dat meer fossielen van de vroege hominiden in natte Afrikaanse kustbossen te vinden moeten zijn.
Foto: José Joordens
Lees verder >>



Krotiet © Tom van Loon

De mineralen krotiet en dmitryivanoviet: ouder dan de aarde
Tom van Loon

Dankzij nieuwe analysetechnieken worden steeds meer nieuwe mineralen ontdekt. Meestal gaat het om insluitsels van minieme afmetingen in andere kristallen. Soms is er sprake nieuwe mineralen, zoals de recent als 'nieuw' beschreven en erkende mineralen krotiet en dmitryivanoviet. Beide mineralen behoren tot de oudste in ons zonnestelsel gevormde mineralen.
Foto: Tom van Loon
Lees verder >>



Sierstenen van hackmaniet © Tom van Loon

Hackmaniet: een bijzondere vorm van sodaliet
Tom van Loon

Sodaliet is geen bekende siersteen, maar echt zeldzaam is dit mineraal niet. Sodaliet is geen echt mineraal, maar een verzamelnaam voor mineralen die ruwweg voldoen aan dezelfde chemische formule. Kleine variaties leiden er toe dat er tal van natuurlijke chemische verbindingen bestaan die samen de soda-
lietgroep vormen. Met de kenmerkende blauwe kleur is iets aan de hand.
Foto: Tom van Loon
Lees verder >>



En verder: boekbesprekingen (lees online)

De bodem onder Amsterdam, Wim de Gans, TNO >>
Atlas van Nederland in het Holoceen, P.C. Vos e.a., Prometheus/Bert Bakker >>


© Stichting Geologische Aktiviteiten 2011. Niets van deze website mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van druk, microfilm, fotokopie, plaatsing van teksten en/of afbeeldingen op andere websites of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de redactie.
Laatste wijziging: 27 april 2012

[mail de redactie] [webmaster]