[home] [laatste Gea-nummers] [losse nummers bestellen] [donateur worden]
 |
Neanderthaler en Homo sapiens toch verwant. Interview met prof.dr. W. Roebroeks. Annemieke van Roekel Foto (links): Een half miljoen jaar oude vuursteenafslag © Wil Roebroeks Waarschijnlijk liepen er iets minder dan een miljoen jaar geleden al mensachtigen rond in dit deel van West-Europa. Overblijfselen van deze mensachtigen liggen mogelijk onder meer begraven onder een dik pakket sedimenten in de bodem van de Noordzee. Pas met een nieuwe ijstijd, ver in de toekomst, als de Noordzee weer droog zal vallen, komt dit archeologisch archief beschikbaar. Met de zandwinning op de Noordzee voor onder andere de Tweede Maasvlakte, komen echter nu sporadisch al fossielen van de vroege mens boven water, zoals het schedeldak van de tot ‘Krijn’ gedoopte Neanderthaler die in juni 2009 gevonden is. Wil Roebroeks, hoogleraar Archeologie aan de Universiteit van Leiden, onderzoekt de vroege mensachtigen die ooit op het grondgebied van het huidige Nederland woonden (inclusief de Noordzee). Uit onderzoek is gebleken dat oudste Europese fossielen van mensachtigen tussen de 800.000 en 1,2 miljoen jaar oud zijn. Roebroeks: "Net buiten Europa, in Georgië, zijn fossielen van 1,7 tot 1,8 miljoen jaar oude mensachtigen ontdekt. De oudste overblijfselen in Nederland dateren van zo’n 300.000 jaar geleden. Het gaat om stenen werktuigen die in Zuid-Limburg zijn gevonden. Maar wat we hier potentieel zouden kunnen vinden, is naar verwachting wel twee tot drie maal zo oud". In Engeland zijn de oudste sporen van mensachtigen gedateerd op zo’n 800.000 jaar. Dat die sporen daar wel gevonden zijn en hier nog niet, heeft ermee te maken dat een groot deel van Nederland een dalingsgebied is. De afzettingen liggen vaak simpelweg zo diep dat we er niet bij kunnen komen. Het Pleistoceen komt in ons land alleen aan het oppervlak in het zuiden en oosten, maar dan gaat het in het algemeen om kleine ontsluitingen van zand- en grindlagen. Aan de oostkust van Engeland, in Norfolk, hebben we het geluk dat de sporen niet in, maar aan de rand van het Noordzeebekken liggen. Afzettingen van bijvoorbeeld de oer-Theems zijn daar op huidig zeeniveau toegankelijk, terwijl afzettingen van vergelijkbare ouderdom langs onze kust tientallen meters onder de zeebodem liggen, als ze al bewaard gebleven zijn. In Engeland zijn de afzettingen goed geconserveerd omdat er een dik pakket keileem over de Pleistocene sedimenten ligt." Om Krijn – de Neanderthaler die in 2009 in de Noordzee is gevonden – ‘de eerste Nederlander’ te noemen, vindt Roebroeks niet zinvol. "Er is in de geschiedenis een voortdurend komen en gaan geweest van mensen, en belangrijker nog, een voortdurend veranderen van de land-zee verdeling. Vanuit het perspectief van de prehistorie zijn we allemaal allochtonen. Veertigduizend jaar geleden leefde hier de Neanderthaler, die plaats heeft gemaakt voor de Homo sapiens. Op grond van DNA-analyse weten we inmiddels dat de eerste boeren, die zich hier 7000 jaar geleden vestigden, niet verwant waren aan de lokale jagers-verzamelaars die hier toen leefden." Lees het volledige artikel in Gea, juni 2011, als pdf (2,08 mb) >> |
|
© Stichting Geologische Aktiviteiten 2011. Niets van deze website mag worden
vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van druk, microfilm, fotokopie,
plaatsing van teksten en/of afbeeldingen op andere websites of op welke wijze
dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de redactie.
|